Zaak De Pauw: “Ik ontken niet dat ik sms’en gestuurd heb, maar stalking… dat is wel een zeer zware beschuldiging”– maar wat is “stalking”?

Zaak De Pauw: “Ik ontken niet dat ik sms’en gestuurd heb, maar stalking… dat is wel een zeer zware beschuldiging”– maar wat is “stalking”?

Op 11 november jl. berichtte de Standaard “Parket start zelf met onderzoek naar Bart De Pauw”. In opdracht van het openbaar ministerie te Mechelen werd een huiszoeking uitgevoerd in de VRT-gebouwen en werd Paul Lembrechts, CEO van de VRT, verhoord. De VRT had eerder die week de samenwerking met Bart De Pauw opgezegd nadat er meldingen waren binnengestroomd aangaande grensoverschrijdend gedrag. Enkele vrouwen die meewerkten aan producties van Bart De Pauw zouden gedurende lange periodes zijn geconfronteerd met grote hoeveelheden expliciete – en soms vulgaire – sms’en afkomstig van Bart De Pauw, zo meldde de Standaard.

Stalking is in het Belgische recht strafbaar gesteld in artikel 442bis van het Strafwetboek onder de noemer “belaging”. In eerste instantie werd belaging strafbaar gesteld als klachtmisdrijf, wat impliceerde dat het openbaar ministerie slechts een onderzoek kon aanvangen van zodra er een klacht werd neergelegd tegen een concrete persoon in een concrete situatie. Sedert 2016 werd deze vereiste afgeschaft en is het openbaar ministerie in de mogelijkheid om ambtshalve een strafrechtelijk onderzoek aan te vatten. Zo geschiedde eveneens in de zaak De Pauw: de vrouwen die stellen slachtoffer te zijn geworden van belaging hebben zelf geen klacht neergelegd – toch is het openbaar ministerie overgegaan tot onderzoeksdaden zoals huiszoekingen en verhoren. Evenwel vereist het Strafwetboek enkele noodzakelijkheden om te kunnen spreken van belaging als misdrijf.

Ten eerste vereist belaging het stellen van handelingen die tot gevolg hebben dat de rust van een bepaalde persoon wordt verstoord. Zo werden in de rechtspraak reeds talloze voorbeelden aangehaald die worden beschouwd als belaging: het toesturen van bloemen, het opzoeken van contact via SMS-berichten of telefonische oproepen, het opwachten van een persoon, het blokkeren van een private parking enzovoort. Bijzonder is dat zelfs een éénmalige handeling kan leiden tot belaging. Zo kan aldus het versturen van één enkel SMS-bericht leiden tot de kwalificatie van belaging wanneer de rust van de ontvanger hiermee dermate wordt verstoord en dat de verzender dit wist of behoorde te weten.

Ten tweede dient er bewijs te worden geleverd van het feit dat de rust van het slachtoffer ernstig is verstoord. Tijdens de parlementaire voorbereidingen werd de vraag gesteld of bedelaars dan eveneens vallen onder het toepassingsgebied van belaging. Hierop werd evenwel negatief geantwoord, aangezien een bepaalde persoon moet worden verstoord in zijn rust. Bovendien moet de rust op ernstige wijze zijn verstoord. Zo werd in de rechtspraak van het Hof van Cassatie gesteld dat iemands persoonlijke levenssfeer ernstig is aangetast doordat het voorval objectief gezien als zwaar storend kan worden aangevoeld. Dit is echter een moeilijke evenwichtsoefening: de ene persoon zal sneller menen dat zijn rust is verstoord dan een andere persoon.

Ten derde is vereist dat de verdachte wist of had moeten weten dat zijn gedrag de rust van het slachtoffer ernstig zou verstoren. Derhalve wist of had de verdachte moeten weten dat zijn handelingen als verontrustend zouden worden ervaren door het slachtoffer. Zo werd bijvoorbeeld door het Hof van Cassatie het plaatsen van een filmpje op YouTube beschouwd als een vorm van belaging, aangezien de dader het medium had gekozen dat bij uitstek geschikt was om de rust van zijn slachtoffer te verstoren. Het slachtoffer werd hierdoor op publieke wijze zwart gemaakt.

Daags na zijn ontslag stelde Bart De Pauw: “Ik ontken niet dat ik sms’en gestuurd heb, maar stalking… dat is wel een zware beschuldiging. Men heeft mij opgepakt én opgehangen zonder eerst verhoord te worden”. In de komende tijd zal naar alle waarschijnlijkheid het openbaar ministerie verder onderzoek verrichten naar de vermeende feiten. Uit de resultaten van dit strafrechtelijk onderzoek zal alsdan blijken of de sms’en die Bart De Pauw heeft verstuurd juridisch kunnen worden gekwalificeerd als belaging.